PADER AGAN ARLOEDH
The Lord's Prayer
Mat 6.9, Luk 11.2
Pader
Agan Arloedh yw kevys yn unnnek vershyon, dhiworth an 17ves ha'n 18ves
kansblydhynyow. Didheurek yns, rag i dhe vos gwrys yn termyn pan veu Kernewek
hwath yeth byw, ha martesen yma hengov a-varra gwithys yn re anedha. Ynna ni a
wel yn kler fatell veu studh an yeth gwethhes y'n termyn na.
The
Lord's Prayer survives in Cornish in eleven versions from the 17th and 18th
centuries. They are of interest because they were made at a time when
Cornish was still a living language, and some of them may preserve earlier
traditions. They
show clearly how far the quality of Cornish had deteriorated at that time.
A.
John Davies,
Llyfr y Resolusion 1632
Gweddi'r Arglwydd ... Yn iaith GERNYW.
En henao Deu Tad, han Mab, han Spiros Sans. Amen, en dellarebo.
AN Tad ni (alias Taz ni) es en nev, Beniged (alias Benigas) ew (alias rebo) tha
henaw, Tha gwlasker ma tefa, Tha vonogath rebo grued (alias Gwreaz) pagar en
noar hag yn nev, An bara ni pob deth (alias died) rho d' yn hythou, Gav da ny
gyn cambwith (alias cambgrwyth) pacar tha ena ny neb a camb gwreth (alias a camb
grwyeg theny, Ha na or ny in temptation, bes guithe ny mes a throag (alias
Liuera ny reb drog) Amen, en della rebo.
Note: line 6 grwyeg: the closing bracket is missing.
B.
William Camden, Britannia, tr.
Edmund Gibson. 1695. (Possibly taken from William Scawen, c 1680)
Ny Taz ez yn neau, bonegas yw tha hanaw. Tha Gwlakath doaz. Tha bonogath bo
gwrez en nore pocaragen neau, Roe thenyen dythma yon dyth bara givians ny gan
rabn weery cara ny givians mens o cabin. Ledia ny nara idn tentation. Buz dilver
ny thart doeg.
C.
John Chamberlayne, Oratio Dominica in diversas omnium fere gentium linguas
versa… 1715.
Page 50, first version
Oratio Dominica Cornubice
Nei Taz ba oz en nêv, Bonegas boez tha Hano, Tha glasgarn doaz, Tha Bonogath
bogweez en nôr pokara en nêv, Dreu dho nei dithma gen kenevyn bara, Ha givians
nei gen pêhou kara nei givians gele, Ha na lêdia nei idn tentation, By'z
dilver nei thart thart drôg. Amen.
D.
John Chamberlayne, Oratio Dominica in diversas omnium fere gentium linguas
versa… 1715,
another version
Cornubice. Alia Dialecto.
Ny Taz ez yn neau. Bonegas yw tha hanauw. Tha Gwlakath doaz. Tha bonogath
bogweez en nore pocaragen neau. Roe thenyen dythma gon dyth bara givians. Ny gan
rabn weery cara ny givians mens. O cabin ledia ny nara idn tentation. Buz dilver
ny thart doeg. Amen.
E.
William Pryce, Archaeologia Cornu-Britannica 1790. Also quoted by R.Polwhele 1803 and by Davies
Gilbert 1827.
Two versions:
1. The Lord's Prayer IN ANCIENT CORNISH Pydzhadou a'n Arluyth
AN Taz ny es yn nêf, bethens thy hannow ughelles, gwrênz doz thy
gulasker: Bethens thy voth gwreîz yn oar kepare hag yn nêf. Ro thyn ny hithow
agan peb dyth bara; Gava thyn ny agan cam, kepare ha gava ny neb es cam ma erbyn
ny: Nyn hombrek ny en antel, mez gwyth ny the worth drok: Rag gans te yn an
mighterneth, an creveder, hag an' worryans, byz a venitha. An dellna ra bo.
2.
IN MODERN CORNISH Padar a'n Arluth.
AGAN Taz leb ez en nêv, benigas beth de hanno, gurra de gulasketh
deaz, de voth beth gwrêz en' oar pokar en nêv. Ro dony hithow agan pyb dyth
bara; Ha gava do ny agan cabmow, pokara ny gava an gy leb es cam ma war bidn ny:
Ha na dege ny en antail, buz gwitha ny dort droge: Rag an mychteyrneth ew chee
do honnen, ha an crêvder, ha an 'worryans, rag bisqueth ha bisqueth. An dellna ra bo.
F
John Keigwin
Gwavas Collection f50r.
The Lords prayer in Cornish
Tas Den ny es in Neff, benegas yw tha hannaw, tha bongath may fo gwres, in
Nore pocare hag in Neff. Ro tha ny
gen bara ny hithow ha pub dyth, ha gava tha ny gon Kabmoth bar
pocare tra gon Cabmoth gava tha ny. Dyra
ny mes a Demtation, ha ledya ny mes a Drog. Amen an della Robo
G.
John Boson.
There are two versions:
1. Gwavas Collection f.2r. 1709.
Pader an Arleth.
An Taz ny es en Neu. Benigas vo goz Hanou; goz Glasgar doz; goz Bonogath vos
gureys en Aor, pykar en Neu. Ro dha ni hydhou bara ny peb Dydh, Gava dha ny a
gan Kam, pykar der govva ny, neb es Kama erbyn ny, en antal ny na dro, byz
Gwitha ny ves a Droag, Rag goz es a Miternans; an Haesder ha an Spladn, Bounaz
heb diuath. Amen.
2. Penzance MS (as edited by R.M.Nance, Old
Cornwall V 9 (1958); a better edition is in Padel, CWBF p. 55)
CORNOACK - PADER AN ARLETH
English - The Prayer of the Lord - alias Lord's Prayer
Taz Ny drero en Neue, benigas beth gus Hanow gus Thernas toaz, gus Brez beth
gwres en Aor p'kar drua en Neaue. Ro den hithou gun bara deth de [deth gaffa
(corrected to govia) den gun Kama p'kar drera ny gaff (gov) da [kamas war gun
pidn. Na tedna ny en Antoll, buz gwitha ny vrt droag. Rag the'u an Thernas gus
vonyn an Nerder ha an Spladner Termen heb duath. Amen Della betha So
be it
H.
Thomas Boson. Gwavas Collection
f.107r. 1710.
Pader Deu.
En Hanou an Taz, ha Mab, han Speriz zanz.
Gen Taz es en Nefe, benegaz eu de Hanou, grua de Guelaze dose, de both bo
grues en Nore, pecare ha en Nefe, ro do ny an journa ma gen bara journa, ha gaue
do ny gen pehazo, pecare terera ny gava an pehadurrian war a gen pedne, ha na
raze gen Leua do droage, buz gen guetha ny deurt droge, rag an Geulaze te beaue,
ha ul an Nearth, ha worriance, rag nevera-venitho, An delna rebo.
I.
Composite version (Gwavas and others) Gwavas Collection f.141r
An Padar a'n Arleth, en Tavaz Kernuak.
An Taz ny, Leb es en Nêf, benigas beth de Hanno, garra de Gwlasker
mychterneth doaz, de Voth beth gwrez en Ôar pykâr en Nêf, Ro thynny hithow
Agan pyb dyth Bara, ha Gava thynny agan Cabmow, py kara ny gava dothyns, Leb
es Camma erbyn ny ha nyn hombrek ny en Anterth, mez gwitha ny dort drok, Rag
an Myhterneth ew Te de Honnyn, ha an Creveder ha an Worrynas, rag bisga
bisqueth, ha bisga bisqueth An dellna ra bo.
25 Aprill 1714.
The Lords prayer in ye Cornish or British Language.
Collected from ye Translations & mouths of Mr John Keigwin of
Mousehole, Mr Tho Boson of Newlyn, Capt Tho: Tomkin, Mr. Oliver Pendar,
James Schollar, Thomas Tonkin.
Na Tas ny is Father of us, Agan Taz is our Fathr .....Chee
de honyn.... bisqueth, ever, corrupted to bisga
J.
Gwavas Collection f.110r
(with annotations by Gwavas)
Padar an Arloth
Gen Taz, leb es, en Nêv, benegas beth [Taz ny. sonas
de Hanno, De Gulasketh doaz, -
[Matyearneth or Mychterneth, kingdome
De Both beth gurêz en ‘aor -
[bonogeth is good will brez, mind, sentence or judgment
pokar en Nev, Ro do ny hidhu -
gen bara pob Dêth, ha Gava do ny
[kinefar journa every day or - day by day - or a deth do deth
gen pehazo, pokara ny Gava an Gy,
neb es peha, war agen bidn, ha -
[pedn
na dro ny en Antall, buz gwitha
[brouodegeth
ny dhort droge, Rag De ew an
Glasketh, ha an Nerth, ha an
Gworyans,
Bounaz
heb diuath.
Andellna ra bo.
Gwartha/Top